۳۳ هزار هکتار گندم‌کاری در سمنان/ چرا سطح زیر کشت کاهش یافت؟ + فیلم

محمدرضا قاسمی با حضور در استودیو خبرگزاری جمهوری اسلامی(ایرنا) استان سمنان، در یک گفت‌وگوی تفصیلی، پاسخگوی پرسش‌های خبرنگارباآرادان نقل از  ایرنا بود؛ بخش نخست این گفت‌وگو پیشتر با «تمرکز جهاد کشاورزی سمنان بر تامین کالاهای اساسی/ مزیت‌های نزدیکی به تهران» منتشر شد و در دومین بخش به مساله اصلاح الگوی کشت پرداخته شده است.

وی با بیان اینکه سمنان با وسعت بیش از ۹۷ هزار کیلومتر مربع، هفتمین استان پهناور کشور به شمار می‌رود، بیان کرد: حدود ۲ درصد از مساحت استان، معادل نزدیک به ۱۹۸ هزار هکتار اراضی کشاورزی است که از این میزان، حدود ۷۰ هزار و ۵۰۰ هکتار به باغ‌ها اختصاص دارد و بقیه زمین‌های زراعی است.

وی با تاکید بر نقش الگوی کشت در پایداری تولیدات کشاورزی افزود: یکی از اولویت‌های اصلی در تولید محصولات زراعی و باغی، تدوین و اجرای الگوی بهینه تولید یا همان الگوی کشت است که هر ساله از سوی وزارت جهاد کشاورزی و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) به استان‌ها ابلاغ می‌شود.

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان ادامه داد: الگوی کشت زراعی در سال زراعی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ به استان ابلاغ شد و طرح‌های شهرستانی آن تدوین و وارد مرحله اجرا شد.

اصلاح الگوی کشت با محور محصولات راهبردی

حدود ۲۱ هزار هکتار، معادل ۳۰ درصد سطح زیر کشت زراعی استان، به کشت گندم آبی اختصاص یافته و سطح زیر کشت جو آبی نیز حدود ۱۷ هزار هکتار پیش‌بینی شده است

قاسمی با اشاره به اولویت‌های تولید در بخش زراعت بیان کرد: بر اساس الگوی تدوین‌شده، اولویت تولید با محصولات راهبردی به‌ویژه غلات شامل گندم و جو و پس از آن دانه‌های روغنی است.

وی افزود: در سال زراعی جاری، حدود ۲۱ هزار هکتار، معادل ۳۰ درصد سطح زیر کشت زراعی استان، به کشت گندم آبی اختصاص یافت و سطح زیر کشت جو آبی نیز حدود ۱۷ هزار هکتار پیش‌بینی شد.

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان گفت: همچنین حدود ۱۲ هزار هکتار گندم دیم و چهار هزار هکتار جو دیم هدف‌گذاری شد که بخش عمده‌ای از این سطح تاکنون محقق شده است.

کاهش کشت آب‌بر و افزایش بهره‌وری

قاسمی اصلاح الگوی کشت را دارای چند هدف اصلی دانست و بیان کرد: کاهش سطح زیر کشت محصولات زراعی آبی، به‌ویژه محصولات آب‌بر، نخستین هدف این برنامه است و در کنار آن، افزایش بازدهی تولید و بهبود عملکرد در واحد سطح از طریق به‌زراعی، تغذیه مناسب و مدیریت بهینه آبیاری دنبال می‌شود.

وی با تاکید بر انعطاف‌پذیری الگوی کشت افزود: الگوی کشت نسخه‌ای ثابت و غیرقابل تغییر نیست و هر سال و حتی در طول یک سال زراعی، متناسب با شرایط اقلیمی، منابع آب قابل برنامه‌ریزی و وضعیت دما، قابل اصلاح و بازنگری است.

احتمال کاهش سطح زیر کشت در غرب استان

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان با اشاره به وضعیت منابع آب در غرب استان گفت: بر اساس ابلاغ‌های بخش زراعت، احتمال کاهش سطح زیر کشت در دشت و شهرستان‌های گرمسار و آرادان وجود دارد که این موضوع ناشی از محقق‌نشدن کامل حقابه کشاورزان از سد نمرود و رودخانه حبله‌رود است.

قاسمی افزود: خشکسالی‌های اخیر و برداشت‌های غیرمجاز در بالادست حبله‌رود باعث شد حقابه کشاورزان غرب استان سمنان به‌طور کامل تامین نشود و در نتیجه، کاهش سطح زیر کشت گندم و جو در این مناطق دور از انتظار نیست.

مشوق‌ها برای کشاورزان پایبند به الگوی کشت

وی با اشاره به سیاست‌های حمایتی برای کشاورزانی که الگوی کشت را رعایت می‌کنند، یادآور شد: تامین نهاده‌های یارانه‌ای به‌ویژه کود، پوشش بیمه‌ای مناسب‌تر، اولویت در پرداخت غرامت خسارت‌های قهری و بهره‌مندی از تسهیلات بانکی از جمله مشوق‌های در نظر گرفته‌شده است.

قاسمی افزود: همچنین اولویت اجرای طرح‌های آب و خاک از جمله توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، اصلاح روش‌های انتقال آب و تجهیز و نوسازی اراضی کشاورزی با بهره‌بردارانی است که مطابق الگوی کشت فعالیت می‌کنند.

اجرای سند سازگاری با کم‌آبی

رییس سازمان جهاد کشاورزی استان سمنان با اشاره به بحران آب گفت: در قالب سند سازگاری با کم‌آبی که پیش‌تر تدوین و در شورای برنامه‌ریزی استان مصوب شد، ۱۵ برنامه در حوزه تولیدات گیاهی تعریف شده است.

وی افزود: توسعه کشت‌های گلخانه‌ای، استفاده از ارقام مقاوم به شوری و خشکی، کشت نشایی، کاهش عملیات خاک‌ورزی و حرکت به سمت کشاورزی حفاظتی از جمله برنامه‌هایی بوده که با هدف بهینه‌سازی مصرف آب و کاهش تلفات در حال اجراست.

کاهش ۱۲ درصدی سطح زیر کشت

قاسمی خاطرنشان کرد: در بخش آب و خاک نیز طرح‌هایی مانند توسعه سامانه‌های نوین آبیاری، انتقال آب با لوله، مرمت و بازسازی قنوات و تجهیز و نوسازی اراضی کشاورزی در راستای تحقق اهداف این سند دنبال می‌شود.

وی با تأکید بر سیاست‌های کلان آب و خاک گفت: اولویت طرح‌های این حوزه به هیچ عنوان افزایش سطح زیر کشت نیست و چه در قالب الگوی کشت و چه در سیاست‌های وزارت جهاد کشاورزی، افزایش سطح زیر کشت سال‌هاست از برنامه‌ها خارج شده است.

وی تصریح کرد: تمرکز اصلی بر افزایش بازدهی تولید و بهبود عملکرد در واحد سطح است و حتی در الگوی کشت سال زراعی جاری، کاهش حدود ۱۰ تا ۱۲ درصدی سطح زیر کشت هدف‌گذاری شد تا با توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و بهینه‌سازی مصرف آب، تولید پایدار حفظ شود.

کشاورزی استان سمنان به‌دلیل وسعت جغرافیایی، تنوع اقلیمی و محدودیت شدید منابع آبی، همواره یکی از پیچیده‌ترین عرصه‌های مدیریت تولید در کشور بوده است. اگرچه تنها حدود ۲ درصد از گستره بیش از ۹۷ هزار کیلومتر مربعی استان به کشاورزی اختصاص دارد، اما همین سهم محدود، نقشی ۲.۵ درصدی تامین پروتئین کشور و همچنین سهمی یک میلیون و ۵۰۰ هزار تنی در تولیدات کشاورزی کشور دارد.