چرا نسل جدید با رمان انقلاب ارتباط ندارد؟

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی باآرادان نقل از «مرآت»، در آستانه سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، بازخوانی نسبت ادبیات داستانی با این رویداد تاریخی، ضرورتی دوچندان پیدا می‌کند. رمان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قالب‌های روایت تجربه‌های اجتماعی، می‌تواند بستری برای بازنمایی ریشه‌ها، تحولات و پیامدهای انقلاب باشد؛ به‌ویژه برای نسلی که آن روزها را تجربه نکرده است.

با این حال، همواره این پرسش مطرح بوده که آیا ادبیات داستانی توانسته تصویری دقیق، متنوع و اثرگذار از انقلاب ارائه دهد و تا چه اندازه در جذب مخاطب امروز، به‌خصوص جوانان و نوجوانان، موفق بوده است؟

سیدمیثم موسویان، نویسنده، در این‌باره گفت: این‌طور نیست که ما در رمان نتوانسته باشیم انقلاب اسلامی را منعکس کنیم. به نظر من در حوزه انقلاب، تاریخ شفاهی بسیار قدرتمندی تولید شده و همچنان هم ادامه دارد. در بسیاری از آثار مربوط به دفاع مقدس، بخش قابل توجهی از روایت به خاطرات انقلاب اختصاص یافته و ما امروز حجم گسترده‌ای از تاریخ شفاهی باکیفیت درباره انقلاب در اختیار داریم.

وی افزود: در حوزه رمان نیز سال‌هاست نویسندگان به‌صورت حرفه‌ای درباره انقلاب کار می‌کنند. نمونه‌های متعددی وجود دارد که حتی در ساحت‌های فکری متفاوت و گاه متضاد نوشته شده‌اند. یعنی نویسندگانی با دیدگاه‌های مختلف به سراغ موضوع انقلاب رفته‌اند و آثار قابل توجهی خلق کرده‌اند.

نویسنده کتاب “من جانباز نیستم” ادامه داد: اگر به جوایز ادبی کشور نگاه کنیم، از جایزه جلال تا قلم زرین و دیگر جوایز، هر سال بخشی از آثار برگزیده به کتاب‌هایی اختصاص دارد که درباره انقلاب نوشته شده‌اند. حتی برخی جوایز به‌طور مشخص به رمان‌های انقلاب می‌پردازند. بنابراین نمی‌توان گفت در این حوزه کاری صورت نگرفته است. به نظر من حتی تعداد رمان‌های مرتبط با انقلاب اسلامی از رمان‌های دفاع مقدس هم بیشتر است.

موسویان درباره استقبال مخاطبان، به‌ویژه نسل جوان، اظهار کرد: مسئله استقبال موضوعی جداگانه است. ما در سال‌های اخیر در حوزه تربیت فرهنگی کودک و نوجوان به‌گونه‌ای عمل کرده‌ایم که اساساً این نسل با متن و کتاب فاصله گرفته است؛ چه درباره انقلاب، چه درباره فانتزی یا حتی آثار ضدانقلاب. بچه‌ها بیشتر به سمت پلتفرم‌ها، فیلم‌های سینمایی و محصولات تصویری می‌روند.

وی گفت: اگر بگوییم در حوزه فانتزیِ مرتبط با انقلاب کم‌کاری داشته‌ایم، می‌توان درباره آن بحث کرد؛ اما اینکه بگوییم رمان کودک و نوجوان درباره انقلاب نداریم، درست نیست. مشکل اصلی این است که ذائقه نسل جدید بیشتر به سمت تصویر رفته و وقتی از کودکی با تلویزیون و رسانه تصویری بزرگ می‌شود، طبیعی است که کمتر به سمت خواندن رمان برود.

این نویسنده درباره پرداختن به ریشه‌ها و جنبه‌های کمتر دیده‌شده انقلاب نیز تصریح کرد: به نظر من ادبیات انقلاب محدود به بازه ۱۲ تا ۲۲ بهمن و شعارها نیست. بسیاری از آثار به ریشه‌های فکری و تاریخی انقلاب پرداخته‌اند. خود من بیش از ده تا بیست اثر درباره انقلاب نوشته‌ام که تنها بخش کوچکی از آن‌ها مربوط به روزهای منتهی به پیروزی انقلاب است. درباره شخصیت‌هایی چون شهید مدرس، نواب صفوی و برخی چهره‌های اثرگذار دیگر رمان نوشته‌ام و این آثار بیشتر به زمینه‌های فکری و تاریخی پرداخته‌اند.

نویسنده کتاب “به نام پدر” با اشاره به ضعف در معرفی این آثار گفت: یکی از مشکلات اصلی، نبود تبلیغ و معرفی مناسب است. ادبیات برای برخی مسئولان اولویت ندارد، زیرا تصور می‌شود رأی‌آور نیست. ما سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه تصویر انجام می‌دهیم، اما در حوزه متن، رمان و نوشتار چنین حمایتی دیده نمی‌شود.

وی افزود: تیراژ کتاب‌ها معمولاً هزار تا دو هزار نسخه است و اگر اثری چهار یا پنج هزار نسخه بفروشد، اتفاق ویژه‌ای محسوب می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده کم‌توجهی نهادهای فرهنگی است. از سوی دیگر، روند طولانی صدور مجوز نیز انگیزه نویسندگان را کاهش می‌دهد. گاهی نویسنده مدت‌ها برای انتشار اثر خود منتظر می‌ماند و این مسئله طبیعی است که بر ادامه مسیر او تأثیر بگذارد.

موسویان در پایان تأکید کرد: آثار ارزشمند و قابل دفاعی در حوزه ادبیات انقلاب تولید شده، اما برای اثرگذاری بیشتر نیازمند حمایت، معرفی جدی و سیاست‌گذاری دقیق‌تری در حوزه فرهنگ و ادبیات هستیم.

منبع: فارس

انتهای پیام/