ایستاده در خط مقدم حفاظت؛
وقتی تعهد، جانپناه محیطبان سمنانی میشود
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی باآرادان نقل از«مرآت»، محیطبانی یکی از سختترین و پرمخاطرهترین مشاغل در حوزه حفاظت از منابع طبیعی است؛ شغلی که با شبزندهداری، حضور در مناطق صعبالعبور، تحمل سرما و گرمای طاقتفرسا و مواجهه مستقیم با خطرات جانی همراه است.
محیطبانان بیادعا، در سکوت و گاه با کمترین امکانات، مسئولیت خطیر پاسداری از حیاتوحش و زیستگاههای طبیعی را بر عهده دارند و در این مسیر، امنیت و آرامش طبیعت را بر آسایش شخصی خود ترجیح میدهند.
نقش این حافظان طبیعت در تداوم چرخه حیات و حفظ سرمایههای طبیعی کشور، نقشی بیبدیل و تعیینکننده است.
اردلان مرتضوی رودبارکی، یکی از محیطبانان پرتلاش و متعهد استان سمنان، از جمله چهرههایی است که سالها با حضوری مستمر و میدانی در مناطق تحت حفاظت، نام خود را با حفاظت صادقانه از طبیعت گره زده است.
وی با تکیه بر شناخت بومی، تعهد اخلاقی و ایستادگی در برابر تخلفات زیستمحیطی، توانسته نقش مؤثری در احیای گونههای ارزشمند و ارتقاء امنیت زیستگاهها ایفا کند؛ مسیری که در نهایت به انتخاب وی بهعنوان محیطبان نمونه کشوری و ملی انجامیده است.
خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «مرآت» به سراغ این محیطبان رفت تا روایت سالها تعهد، ایستادگی و حفاظت خاموش از طبیعت سمنان را از زبان او بشنود.
مرآت: از چه سالی محیطبان شدهاید و مسیر کاری خود را تا رسیدن به این عنوان ملی چگونه ترسیم کردید؟
مرتضوی رودبارکی: فعالیت خود را در عرصه حفاظت از محیطزیست از سال ۱۳۹۰ آغاز کردم و به مدت ۱۸ ماه بهعنوان همیار در اداره حفاظت محیطزیست شهرستان مهدیشهر به انجام وظیفه پرداختم. این دوره، نقطه آغاز مسیری بود که با علاقه، تعهد و باور قلبی به حفظ طبیعت شکل گرفت.
از یک اسفند ۱۳۹۲ بهصورت قراردادی وارد حرفه محیطبانی شدم و تاکنون با افتخار در این شغل شریف و پرمسئولیت مشغول به خدمت هستم. در این سالها، با تمام توان و در سختترین شرایط اقلیمی، از سرما و برف زمستان تا گرمای طاقتفرسای تابستان، برای صیانت از حیاتوحش منطقه امن رودبارک از هیچ تلاشی دریغ نکردهام. باور دارم که استمرار این خدمت صادقانه، شبانهروزی و بیادعا بود که در نهایت موجب شد از اینجانب بهعنوان محیطبان نمونه کشوری و ملی یاد شود.
مرآت: نخستین جرقه علاقه شما به حفاظت از طبیعت از کجا آغاز شد؟
مرتضوی رودبارکی: ریشه این علاقه به سالهای نخست زندگیام بازمیگردد؛ زمانی که کودکی، نوجوانی و جوانی خود را در کلاته ایرد، در دل طبیعت، و همچنین در روستای رودبارک سپری کردم. زندگی در میان جنگل، کوهستان و حیاتوحش، و تجربه همزیستی نزدیک با طبیعت، بهتدریج پیوندی عمیق و ناگسستنی میان من و محیطزیست ایجاد کرد. این انس دیرینه با طبیعت، نهتنها علاقه، بلکه احساس مسئولیتی عمیق نسبت به حفاظت از حیاتوحش را در وجودم نهادینه کرد و مسیر زندگی و حرفهای مرا رقم زد.
مرآت: کدام ارزش یا اصل اخلاقی همیشه همراه شما بوده است؟
مرتضوی رودبارکی: در تمام سالهای خدمتم، همواره وجدان کاری و رضای خداوند را، چه در خلوت و چه در آشکار، معیار تصمیمگیریهای خود قرار دادهام. در انجام وظایف محیطبانی، هرگز میان افراد بومی حتی بستگان سببی و نسبی و افراد غیر بومی تفاوتی قائل نشدهام و قانون، عدالت و اخلاق برای همه یکسان بوده است. باور دارم که تنها با پایبندی بیچونوچرا به این اصول میتوان از حریم طبیعت و حیاتوحش بهدرستی پاسداری کرد.
مرآت: از مأموریتی بگویید که بیشترین بازتاب مثبت را به همراه داشت.
مرتضوی رودبارکی: در یکی از مأموریتها که به درگیری مستقیم با متخلفان انجامید و متأسفانه به آسیبدیدگی اینجانب نیز منجر شد، با قاطعیت کامل در برابر افرادی ایستادگی کردم که علیرغم بومی بودن، انتظار مماشات، همکاری و چشمپوشی از تخریب و غارت طبیعت را داشتند. این برخورد، نه از سر تقابل شخصی، بلکه بر پایه وظیفه قانونی و تعهد اخلاقی به حفاظت از حیاتوحش صورت گرفت.
ایستادگی بدون تبعیض در برابر تخلف، بازتاب گسترده و مثبتی در میان دوستداران محیطزیست و افکار عمومی به همراه داشت و موجب شد اعتماد عمومی به مجموعه محیطبانی و اقتدار قانون در منطقه بیش از پیش تقویت شود.
مرآت: کدام اقدام یا ابتکار شخصیتان بیشترین تأثیر را بر حفاظت از منطقه تحت حفاظت شما گذاشت؟
مرتضوی رودبارکی: با توجه به بومی بودن و اشراف کامل بر شرایط محلی، جغرافیایی و مسیرهای تردد منطقه، در نقطهای راهبردی اقدام به احداث جانپناه محیطبانی کردم. این جانپناه بهعنوان یک پایگاه نظارتی مؤثر، امکان رصد مستمر منطقه را فراهم ساخت و نقش مهمی در شناسایی سریع تحرکات مشکوک و پیشگیری از تخلفات ایفا کرد؛ اقدامی که بهطور مستقیم به افزایش امنیت زیستگاهها و حفاظت بهتر از حیاتوحش انجامید.
در کنار این اقدام، احیای آبشخورهای طبیعی، برگزاری نشستها و گفتوگوهای متعدد با شکارچیان بومی و غیر بومی و همچنین دامداران منطقه با هدف فرهنگسازی، از دیگر برنامههای مؤثر بود. علاوه بر این، با آگاهسازی گردشگران و طبیعتگردان نسبت به پیامدهای منفی تردد خودروها، ایجاد سر و صدا و برهم زدن آرامش طبیعت، تلاش شد فضای امنتری برای زیست گونههای جانوری فراهم شود؛ مجموعه اقداماتی که در عمل نتایج ملموس و مثبتی به همراه داشت.
مرآت: آیا تجربهای خاص در برخورد با گونههای کمیاب یا احیای زیستگاهها داشتهاید که همواره در یاد شما مانده باشد؟
مرتضوی رودبارکی: به دلیل صعبالعبور بودن منطقه، شرایط دشوار کوهستانی و اقلیمی، متأسفانه در گذشته حضور شکارچیان غیرمجاز و دامداران غیرقانونی آسیبهای جدی به زیستگاههای طبیعی وارد کرده بود.
بهگونهای که جمعیت گونه ارزشمند مارال، که در مقطعی به حدود ۱۵ رأس کاهش یافته بود، با اجرای حفاظت مستمر، کنترل تخلفات و ایجاد امنیت زیستگاهی، به حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ رأس افزایش یافت؛ رشدی چشمگیر که نشاندهنده تأثیر مستقیم حضور مؤثر محیطبانی در حفظ تعادل اکولوژیک منطقه است.
همچنین در سال ۱۳۹۴ با نصب دوربینهای تلهای در یکی از مهمترین و راهبردیترین گذرگاههای تردد پلنگ هیرکانی، طی یک سال تنها ثبت یک قلاده پلنگ انجام شد، اما امروز تعداد این گونه ارزشمند در منطقه به حدود ۸ قلاده رسیده است. این افزایش قابل توجه جمعیت پلنگ، نهتنها نشانه امنیت نسبی زیستگاه، بلکه گواهی روشن بر غنای زیستی منطقه و موفقیت اقدامات حفاظتی در پاسداری از گونههای کمیاب و در معرض تهدید به شمار میرود؛ تجربهای که همواره بهعنوان یکی از ماندگارترین و افتخارآمیزترین دستاوردهای خدمتم در ذهن من باقی مانده است.
مرآت: آینده محیطداری ایران را چگونه میبینید؟
مرتضوی رودبارکی: واقعیت آن است که محیطداری در ایران امروز با چالشهایی جدی و چندلایه روبهروست؛ از کمبود محسوس نیروی انسانی متخصص گرفته تا فقدان تجهیزات نوین الکترونیکی و حفاظتی و نیز گسترش نگرانکننده سلاح و فشنگهای مجاز و غیرمجاز که عرصه را برای تخلفات زیستمحیطی هموار کرده است. این عوامل، در برخی مناطق، روند حفاظت از طبیعت را با کندی و حتی افول مواجه ساختهاند.
با این حال، آینده را نمیتوان صرفاً در سایه تهدیدها ترسیم کرد. اگر نگاه راهبردی مسئولان با تقویت زیرساختها، حمایت واقعی از محیطبانان و برنامهریزی مبتنی بر فرهنگسازی عمیق و پایدار همراه شود، میتوان به احیای جایگاه محیطداری امیدوار بود. بیتردید، حفاظت از محیطزیست نه یک انتخاب، بلکه وظیفهای ملی در قبال میراث طبیعی کشور و حقی مسلم برای نسلهای آینده است.
مرآت: چه گامهایی را برای ارتقای سطح آگاهی عمومی ضروری میدانید؟
مرتضوی رودبارکی: ارتقاء آگاهی عمومی، سنگبنای حفاظت پایدار از محیطزیست است. در این مسیر، تأسیس مدارس محیطزیست بهعنوان پایگاههای آموزشی تخصصی، میتواند نقشی بنیادین در نهادینهسازی فرهنگ حفاظت از طبیعت ایفا کند. در کنار آن، آموزش مستمر جوامع محلی بهویژه ساکنان حاشیه مناطق حفاظتشده ضرورتی انکارناپذیر است؛ چرا که این جوامع نخستین حافظان یا در صورت بیتوجهی، نخستین آسیبزنندگان به طبیعت خواهند بود.
بهرهگیری هوشمندانه و هدفمند از ظرفیت رسانهها، فضای مجازی و ابزارهای نوین ارتباطی نیز میتواند پیام حفاظت از محیطزیست را به یک گفتمان عمومی و فراگیر تبدیل کند؛ گفتمانی که در آن مسئولیتپذیری زیستمحیطی به بخشی از سبک زندگی مردم بدل شود.
مرآت: به جوانانی که به این حوزه علاقهمندند چه توصیهای دارید؟
مرتضوی رودبارکی: به جوانان، بهویژه فرزندان جوامع محلی، صمیمانه توصیه میکنم که حفاظت از حیاتوحش و عرصههای طبیعی را نه صرفاً یک شغل، بلکه رسالتی انسانی و اجتماعی بدانند. طبیعت، میراثی است که از گذشتگان به ما سپرده شده و امانتی است در دستان ما برای آیندگان؛ کوتاهی در حفظ آن، خسارتی جبرانناپذیر به آینده کشور وارد خواهد کرد.
در این مسیر، صبر، تعهد، شجاعت و آگاهی باید همپای علاقه حرکت کند. همانگونه که مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۳ تأکید فرمودند: حفظ حریم محیطزیست باید جزئی از فرهنگ عمومی شود.
این فرمایش، نقشه راهی روشن برای همه علاقهمندان این عرصه است تا با فرهنگسازی، آموزش و رفتار مسئولانه، پاسدار واقعی طبیعت باشند.
مرآت: اگر بخواهید تصویری آرمانی از سرزمین خود ترسیم کنید، چه ویژگیهایی خواهد داشت؟
مرتضوی رودبارکی: تصویر آرمانی من از سرزمینم، سرزمینی است که در آن مرز میان انسان و طبیعت نه بر پایه ترس و تعارض، بلکه بر اساس احترام و همزیستی تعریف میشود. روزی را آرزو میکنم که گونههای کمیاب و حتی نایاب حیاتوحش، با آرامش و امنیت، در کنار انسان و حتی در نزدیکی روستاها زندگی کنند؛ بیآنکه تهدیدی از سوی شکارچیان غیرمجاز یا تخریبگران زیستگاه احساس شود.
در چنین سرزمینی، طبیعت نه قربانی توسعه، بلکه همراه آن خواهد بود و حیاتوحش، آزادانه در زیستگاههای خود تداوم خواهد یافت. تحقق این چشمانداز، نتیجه پیوند آگاهی عمومی، مسئولیتپذیری اجتماعی و عزم ملی برای پاسداری از سرمایههای طبیعی ایران خواهد بود.
انتهای خبر/
برچسب ها :آرادان ، جنگل ، محیط بان ، محیط زیست ، منافع طبیعی
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0